IHAR
O Instytucie
Organa Instytutu
Struktura organizacyjna
Centra Doskonałości/Inne Projekty
Informacje bieżące i ogłoszenia
Kontakt
Użyteczne Linki
Zboża
Odmiany zbóż Odmiany zbóż
A może pszenica twarda A może pszenica twarda
Zasady agrotechniki Zasady agrotechniki
Ochrona zbóż przed chwastami Ochrona zbóż przed chwastami
Ochrona zbóż przed grzybami Ochrona zbóż przed grzybami
Ochrona zbóż przed szkodnikami Ochrona zbóż przed szkodnikami
Przechowywanie ziarna zbóż Przechowywanie ziarna zbóż
Szkodniki magazynowe Szkodniki magazynowe
Zboże dla młynów Zboże dla młynów
Kukurydza
Ziemniak
Rzepak
Trawy i motylkowate drobnonasienne
Odmiany IHAR
Biblioteka i Wydawnictwa IHAR
strona główna
IHAR
IHAR
IHAR
IHAR

Zboża

Szkodniki magazynowe


ZAGROŻENIA DLA ZMAGAZYNOWANYCH ZBÓŻ

Obecność szkodników stanowi dla przechowywanego ziarna dwojakiego rodzaju zagro­żenie. Z jednej strony straty bezpośrednie wynikające z ubytku masy ziarna w wyniku żero­wania szkodników, z drugiej zaś straty pośrednie wynikające z pogorszenia się jakości ziar­na i zanieczyszczenia go wydalinami, wydzielinami, wylinkami czy martwymi osobnikami.

W zmagazynowanym ziarnie najczęściej występują: roztocze, owady, gryzonie, ptaki oraz mikroorganizmy, takie jak grzyby i bakterie.

Bakterie i grzyby (mikroflora)

Na powierzchni ziarniaków rozwijają się niewidoczne gołym okiem organizmy, takie jak bakterie i grzyby. Pierwotnie organizmy te zasiedlają ziarno jeszcze w okresie wegetacji na polu (mikroflora pierwotna) i dla przechowywanego ziarna nie stanowią one zagrożenia przy odpowiedniej jego pielęgnacji (niska temperatura i wilgotność). Zagrożeniem jest natomiast tzw. mikroflora wtórna, która zasiedla ziarno w czasie magazynowania i której źródłem jest znajdujący się w pomieszczeniach magazynowych kurz, a także zanieczyszczone maszyny i urządzenia magazynowe, owady, gryzonie, ptaki, a nierzadko sami pracownicy magazynów.

Najgroźniejsze są grzyby pleśniowe, które mogą rozwijać się zarówno na powierzch­ni ziarniaków, jak i wnikać w ich głąb, prowadząc w ten sposób do trwałego uszkodze­nia ziarniaków i zarodków. Ziarno porażone przez grzyby pleśniowe ma obniżoną war­tość siewną, zmienia się jego zapach, smak i barwa. Ziarniaki intensywnie oddychają, co objawia się wzrostem wilgotności i temperatury prowadzącym do tzw. samozagrze­wania się ziarna. W efekcie już i tak pogorszone parametry przechowywanego ziarna ulegają dalszemu pogorszeniu. W przypadku ziarna siewnego może dojść nawet do termicznej sterylizacji ziarniaków, a tym samym utraty zdolności kiełkowania.

W zagrzybionym ziarnie zachodzą niekorzystne zmiany biochemiczne mające wpływ na wartość konsumpcyjną, paszową i technologiczną ziarna. Zwiększa się aktywność enzymów, następuje rozpad tłuszczów. Mąka otrzymana z takiego ziarna nie nadaje się do wypieku, bo ciasto z niej otrzymane jest zakalcowate i szybko kwaśnieje.

Ponadto rozwijające się grzyby wytwarzają substancje szkodliwe tzw. mikotoksyny, które gromadzą się w ziarnie i później nie można ich usunąć ani z ziarna, ani z produk­tów jego przemiału. Toksyny te mogą być przyczyną groźnych zatruć ludzi i zwierząt.

Obecność grzybów w zmagazynowanym ziarnie może działać przywabiająco na niektóre gatunki szkodników, które później na swych ciałach mogą przenosić infekcję w nieskażone partie. Grzyby mogą też stanowić dodatkowe źródło pokarmu dla owa­dzich szkodników, a tym samym wpływać na wzrost ich liczebności.

Roztocze – pajęczaki (rozkruszek mączny, roztoczek domowy i owłosiony)

Straty powodowane przez roztocze wynikają z zanieczyszczania produktów. Rozprze­strzeniają się one wraz z ziarnem i na opakowaniach, mogą być też przenoszone na ciele owadów, gryzoni, ptaków, a także na ubraniach pracowników i na maszynach.

Roztocze są niewielkie (do 1 mm długości). Ciało ich pokryte jest włoskami i szcze­cinkami. Ich obecność stwierdza się w badaniach mikroskopowych. Roztocze są wy­trzymałe na głód i niską temperaturę, co pozwala im przetrwać niekorzystne warun­ki nawet przez kilka lat. W wysokiej temperaturze i niskiej wilgotności jednak szybko giną. W zmagazynowanym zbożu żerują zazwyczaj w całej masie ziarna, wyrządzając poważne straty. W miarę spadku temperatury przemieszczają się w głąb, tworząc tzw. gniazda. Roztocze nie potrafi uszkadzać całych i zdrowych ziarniaków. Są szkodnikami wtórnymi, tzn. występują i żerują w ziarnie uszkodzonym. Żerujące roztocze, uszkadza­ją przede wszystkim zarodek i warstwę aleuronową ziarna, co praktycznie dyskwalifiku­je je do siewu. Szkodniki te zanieczyszczają zboże odchodami, wylinkami i trupami, na­dają mu nieprzyjemny zapach, wpływają na wzrost wilgotności i temperatury ziarna. W miejscach dużego zagęszczenia roztoczy temperatura ziarna może wzrosnąć nawet o 2-7°C. Ekskrementy i wylinki mogą wywoływać reakcje alergiczne wśród pracowników magazynów. Roztocze na swoim ciele może przenosić bakterie i grzyby. Ziarno zanie­czyszczone roztoczami nie nadaje się do spożycia przez ludzi i zwierzęta; spożyte zaś może wywoływać podrażnienia śluzówki przewodu pokarmowego, kolki i biegunki.

Owady

Większość szkodników owadzich występujących w magazynowanym ziarnie należy do dwóch rzędów: chrząszczy i motyli. Spośród chrząszczy najgroźniejsze są: wołek zbożowy, trojszyk ulec, spichrzel surynamski, skórek zbożowy, a z motyli: mklik mączny i mól ziarniak.

Wołek zbożowy jest najgroźniejszym szkodnikiem przechowywanego całego ziarna (5% strat). Jest to jasnobrązowy lub czarny chrząszcz długości 2-5 mm z charakterystycz­ną głową wydłużoną w ryjek. Jego cały rozwój przebiega wewnątrz ziarniaka. Larwa rozwi­jająca się w ziarniaku wygryza całe jego wnętrze pozostawiając tylko łupinę nasienną. Ziar­no zasiedlone przez larwy wołka zbożowego nie nadaje się do siewu. Chrząszcze unikają światła, co utrudnia ich wykrycie. W miejscu skupienia populacji wołka zbożowego tempe­ratura masy ziarna może być nawet o 10°C wyższa niż w niezasiedlonych miejscach.

Trojszyk ulec jest rdzawobrązowym chrząszczem długości 2,6-5,0 mm. Podraż­nione chrząszcze wydzielają lotne związki zapachowe – chinony, które nadają ziarnu trwały i nieprzyjemny zapach. Ziarno takie nie nadaje się jako pokarm dla ludzi, pasza dla zwierząt czy produkt dla przemysłu. Chrząszcze i larwy trojszyka żerują przede wszystkim w uszkodzonym ziarnie, niszcząc w pierwszej kolejności zarodek, co dys­kwalifikuje ziarno do siewu. Szkodnik ten jest nieodporny na niskie temperatury, dlate­go zwykle dłużej występuje w ogrzewanych magazynach.

Spichrzel surynamski to ruchliwy, brązowy chrząszcz długości 2,5–3,5 mm. Ma on po 6 wyraźnych ząbków po bokach przedplecza. Chrząszcze i larwy zaczynają żero­wanie zwykle od zarodka, co dyskwalifikuje ziarno do siewu.

Skórek zbożowy jest rdzawobrunatnym chrząszczem pokrytym żółtymi włoskami długości 1,5–3,0 mm. Chrząszcze nie wyrządzają szkód. Żółte larwy mają ciało pokry­te licznymi szczecinkami i pęczek włosków na odwłoku, które łatwo odłamują się przy dotknięciu. Spożyte z paszą, wbijają się w śluzówkę przewodu pokarmowego zwie­rząt, co jest przyczyną różnych stanów zapalnych, a niekiedy zadławienia się zwierzę­cia. Żerujące larwy całkowicie niszczą ziarno. Są one odporne na głód i w niesprzyjają­cych rozwojowi warunkach mogą zapadać w diapauzę. Z czasem powierzchnia ziarna zostaje pokryta kożuchem wylinek i martwych chrząszczy.

Mklik mączny jest motylem nocnym o rozpiętości skrzydeł do 25 mm i ciele długości około 14 mm. Przednie skrzydła są szare z dwoma charakterystycznymi ciemnymi zygza­kowatymi liniami w części nasadowej i wierzchołkowej. Motyle nie pobierają pokarmu.

Szkodliwe są larwy – gąsienice, które przędą przez całe życie lepkie, jedwabne nici, któ­rymi zlepiają w grudki ziarno, na którym żerują. Usunięcie splotów przędzy jest trudne i po­woduje dodatkowe straty. Larwy żerują zwykle tylko w wierzchniej warstwie w oprzędach.

Mól ziarniak to motyl o rozpiętości skrzydeł 9-14 mm i długości ciała 6-8 mm. Przednie skrzydła są wąskie, srebrzysto-szare o żółtawym odcieniu z szeregiem ciem­nych, nieregularnie rozmieszczonych plamek.

Szkodliwe są larwy – gąsienice, które wgryzają się do wielu ziarniaków i wyjadają tylko częściowo ich zawartość, zaczynając żerowanie od zarodka, co dyskwalifikuje ziarno do siewu. Dodatkowo ziarniaki pozlepiane są przędzą wytwarzaną przez gąsienice. Przy du­żej liczebności larw powierzchnię pryzmy ziarna pokrywa warstwa połyskującej przędzy.

Gryzonie

Gryzonie (szczur i mysz) są uciążliwymi i trudnymi do wytępienia szkodnikami. Żeru­jąc w magazynach zbożowych mogą zniszczyć znaczne ilości ziarna, a jeszcze więcej zanieczyścić odchodami, rozsypać i podeptać. Ponadto gryzonie uszkadzają konstruk­cje (drewniane, stalowe i betonowe) budynków magazynowych i wszelkie opakowania. Mogą roznosić choroby zakaźne, takie jak: cholera, dur brzuszny, dury rzekome, żół­taczka zakaźna, włośnice i inne. Są roznosicielami owadów i mikroorganizmów.

Ptaki

Ptaki (gołąb, wróbel) nie powodują znacznych szkód w magazynach zbożowych, gdyż mają utrudnione dostanie się do ich wnętrza, a także są łatwo i wcześnie wykrywane i usuwa­ne z pomieszczeń. Rozdziobują i rozdeptują ziarna, zanieczyszczają je odchodami, pierzem, i uszkadzają opakowania. Mogą także przenosić choroby zakaźne, owady i pasożyty.

Pojawienie się w zgromadzonym ziarnie szkodników oznacza zawsze straty. Aby ich uniknąć, należy prowadzić częste kontrole ziarna na obecność szkodników i elimi­nować wszelkie drogi zakażeń. Jeżeli jednak szkodniki wystąpią w zmagazynowanym ziarnie, należy je jak najwcześniej zlikwidować, aby zminimalizować straty.

Zwalczanie szkodników nie jest łatwe. Po stwierdzeniu ich obecności w zmagazy­nowanym ziarnie należy ocenić poziom zagrożenia i oszacować opłacalność przepro­wadzenia zabiegu.

Istnieje wiele metod zwalczania szkodników magazynowych – od najprostszych mechanicznych, poprzez biologiczne, fizyczne do chemicznych. Obecnie dużo mówi się o tzw. metodzie integrowanej, która łączy w sobie wszystkie metody zwalczania, co ma gwarantować zwiększoną skuteczność owadobójczą przy ograniczeniu nakładów finansowych i zmniejszeniu szkodliwości dla środowiska.

Nadal jednak najskuteczniejszą i najczęściej stosowaną metodą zwalczania szkodni­ków magazynowych jest metoda chemiczna, polegająca na poddaniu zmagazynowane­go ziarna i pomieszczeń magazynowych działaniu insektycydów kontaktowych (Tabela 1). Zabieg taki można wykonać we własnym zakresie lub zlecić wyspecjalizowanej ekipie DDD, która uprawniona jest do wykonywania także zabiegów gazowania (Tabela 2).

Do zwalczania szkodników w magazynach zbożowych wolno używać tylko zareje­strowane i dopuszczone do stosowania przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi środki ochrony roślin i tylko zgodnie z etykietą – instrukcją stosowania (wykaz środków oraz treść etykiet można znaleźć pod adresem internetowym: www.minrol.gov.pl).

mgr inż. Paweł Olejarski

IOR Poznań


Pełny tekst opracowania (plik do pobrania) zawiera 2 tabele:

Tabela 1. Insektycydy kontaktowe do dezynsekcji pustych pomieszczeń i ziarna
Tabela. 2. Insektycydy do fumigacji pustych pomieszczeń i ziarna


Pliki do pobrania

 

Zboża

Przechowywanie ziarna zbóż


PRZECHOWYWANIE ZIARNA PSZENICY I JĘCZMIENIA W SILOSACH BIN

Od 1 maja 2004 r. obowiązuje w Polsce unijny system interwencji na rynku zbóż, który różni się zdecydowanie od obowiązującego w Polsce w latach ubiegłych. Zboże odstawione do skupu musi spełniać określone szczegółowo dla każdego gatunku pa­rametry, takie jak np.: ciężar, wilgotność czy zanieczyszczenie (tabela 1).

Powszechnie stosowany kombajnowy zbiór zbóż, charakteryzujący się dużą wydaj­nością dobową, przeprowadzany w pełnej dojrzałości (gdy ziarno jest doschnięte) jest korzystny z punktu widzenia technologicznego. Po zbiorze ziarno należy odpowiednio przygotować do sprzedaży bądź przechowywania. Najważniejszym zabiegiem poprze­dzającym zarówno sprzedaż, jak i przechowywanie, jest wstępne czyszczenie ziarna z zielonych nasion chwastów i zanieczyszczeń organicznych oraz ewentualne susze­nie. Czystość ziarna w zasadniczy sposób wpływa na przebieg procesu suszenia, jak również na trwałość instalacji suszarniczej. Poziom wilgotności w ziarnie zbóż zależny jest od wielu czynników biologicznych oraz atmosferycznych. Przekroczona graniczna zawartość wody (tabela 2) musi być obniżona w procesie suszenia, aż do osiągnięcia przez ziarno wilgotności bezpiecznej, zapewniającej prawidłowe przechowywanie.

Dostarczane od kombajnu ziarno zbóż nie jest w rzeczywistości materiałem jedno­rodnym. Oprócz ziarna gatunku podstawowego, znajdują się w nim różne zanieczysz­czenia, które można podzielić na użyteczne i nieużyteczne. Do użytecznych zaliczają się: poślad – ziarna chude, niedorozwinięte (przesiewające się przez sito o oczkach 1,6 x 2,5 mm) oraz ziarno porośnięte, spleśniałe, zbutwiałe, uszkodzone mechanicz­nie więcej niż w połowie i uszkodzone przez szkodniki, a także ziarna ściemniałe na skutek niewłaściwego przechowywania lub przypalone podczas suszenia oraz ziarna innego gatunku.

Zanieczyszczenia nieużyteczne to wszelkie zanieczyszczenia mineralne, jak piasek, grudki ziemi, drobne kamienie, kawałki szkła i części metaliczne oraz zanieczyszcze­nia organiczne, tj. cząstki słomy, łodygi, plewy, łuski, zielone części i nasiona chwa­stów nieszkodliwych i szkodliwych, nasiona roślin uprawowych niekłosowych oraz wszystkie inne składniki, przesiewające się przez sito o średnicy oczek 1 mm.

Ziarno o dużej wilgotności podlega procesom niekorzystnym, które obniżają jego jakość. Wzrost wilgotności i temperatury stwarza dogodne warunki dla rozwoju mi­kroorganizmów i szkodników. Szczególnie podatne na działanie mikroorganizmów są ziarna z naruszoną tkanką okrywającą, popękane i połamane. W zanieczyszczonych glebą i kurzem ziarnach oraz w kawałkach roślin, chwastów i słomy dogodne warunki rozwoju znajdują zarodniki grzybów.

Głównymi czynnikami warunkującymi bezpieczne składowanie jest wilgotność ziar­na, jego temperatura, kontakt z powietrzem oraz stan ziarna (stopień uszkodzenia).

Magazyn zbożowy oparty na silosach BIN

Rozwiązania techniczne silosów BIN 100 i BIN 500 zabezpieczają zgromadzony materiał (ziarno) przed zamoknięciem, zniszczeniem, a także przed gryzoniami i pta­kami. Podłoga szczelinowa (gdy surowiec nie jest nadmiernie zanieczyszczony) za­pewnia równomierny przepływ powietrza przez całą masę ziarna wypełniającego si­los. Zarówno powierzchnia wewnętrzna, jak i zewnętrzna płaszcza silosów pokryta jest trwałą powłoką antykorozyjną. Gładkie wewnętrzne powierzchnie płaszcza silosów za­pewniają samooczyszczalność. Silosy mogą być w łatwy sposób załadowane i rozła­dowane. Zainstalowane wyposażenie stwarza możliwość dogodnego wejścia do wnę­trza silosów i kontroli.

Wyposażenie technologiczne – wentylator, szczelinowa podłoga i wyloty powietrza – umożliwiają przewietrzanie ziarna zarówno bezpośrednio po zbiorze, jak i podczas długotrwałego przechowywania. Zabieg ten zapewnia w pierwszym okresie wymianę powietrza w przestrzeniach międzyziarnowych, powodującą usunięcie produktów od­dychania ziarna oraz umożliwia obniżenie temperatury zgromadzonego w silosie ziar­na podczas jego przechowywania.

Celem badań i analiz prezentowanych w niniejszym artykule była ocena prze­chowywania ziarna pszenicy i jęczmienia browarnego w silosach BIN.

Ocena przechowywania ziarna pszenicy

Badania zostały przeprowadzone w dwóch silosach BIN 100 i BIN 500 zainstalowa­nych w magazynie ziarna w gospodarstwie Dubielewo.

Ziarno pszenicy zsypywanej do silosów charakteryzowało się niską wilgotnością wynoszącą średnio 14,23 % i niewielką zawartością zanieczyszczeń – średnio 4,5% (tabela 3). Ponadto spełniało także inne wymagania jakościowe dla ziarna przezna­czonego do konsumpcji.

Gęstość ziarna w stanie zsypnym, charakteryzująca dorodność i wykształcenie ziarna, wynosiła średnio 76,65 kg/hl i jednocześnie świadczyła o jego przydatności na cele przemiałowe. Ilość glutenu wynosiła średnio 27%, a wskaźnik sedymentacji 30, co wskazuje na wyrównaną zawartość i jakość białka. Ziarno to charakteryzowało się również zadawalającym wyrównaniem osiągającym 87,7% i liczbą opadania rów­ną 271 sekund (tabela 3).

Stwierdzono, że wilgotność ziarna przechowywanego w silosie BIN 500 nie uległa zmianie w okresie trzech miesięcy, poza jednym szczególnym przypadkiem. Próbki pobrane z powierzchni górnej warstwy miały wilgotność 17,1%. Ziarno to prawdopo­dobnie nawilgociło się poprzez stały kontakt z otaczającym powietrzem, co jest zja­wiskiem naturalnym w jesiennych warunkach atmosferycznych. Jednocześnie nie stwierdzono żadnych zmian organoleptycznych w tej warstwie.

W próbkach ziarna pobranych z silosu BIN 500 po trzech miesiącach przechowy­wania obniżyła się ilość glutenu średnio do 24% (przy wartości 26,9 po tygodniu prze­chowywania i 26,1 po miesiącu), niższy był również wskaźnik sedymentacji (wynosił śr. 21 ml). Ziarno to zachowało pełną, wysoką zdolność kiełkowania, wynoszącą 94 i 95%.

W silosie BIN 100 wilgotność ziarna w całym okresie przechowywania nie uległa zmianie (wynosiła 13,2% po tygodniu, 13,4% po miesiącu i 13,4% po trzech miesią­cach przechowywania). Gęstość ziarna po trzech miesiącach miała podobną wartość (76,3 kg/hl) jak podczas załadunku (76,65 kg/hl). Wyrównanie ziarna (91%) i liczba opadania (271 sek.) nie zmieniły wartości podczas przechowywania przez trzy miesią­ce. Ziarno to zachowało pełną wysoką zdolność kiełkowania, a zawartość białka wy­nosiła 12,3%. Po trzech miesiącach przechowywania tendencję zniżkową wykazały: ilość glutenu (z 27% do 26,2%) i wskaźnik sedymentacji (z 30 ml przy załadunku do 25 ml), co mieści się w zakresie dopuszczalnych wartości jakościowych, nie dyskwa­lifikując ziarna.

Ocena przechowywania ziarna jęczmienia browarnego

Do przechowywania jęczmienia browarnego w badanym magazynie we wsi Tarno­wiec zastosowano cztery silosy BIN 100 płaskodenne, wykonane z blachy płaskiej. Ich ładowność to około 100 ton. Ustawione szeregowo mają cechy magazynu w ukła­dzie gniazdowym, gdzie wykorzystywany jest centralny przenośnik kubełkowy, który umożliwia załadunek ziarna (foto 1).

Według opinii właściciela, silosy BIN stanowią główną bazę magazynową do przechowy­wania długookresowego ziarna jęczmienia. Doświadczenia związane z przechowywaniem jęczmienia browarnego zwracają uwagę na właściwe przygotowanie ziarna. Oprócz zapew­nienia niskiej wilgotności i wysokiej czystości, ważne jest ograniczenie mechanicznego od­działywania na ziarno (tzn. mechanicznego transportu) oraz przesuszenia, które zwiększa groźbę uszkodzeń zarodka, bezpośrednio wpływając na energię i siłę kiełkowania.

Wyniki oceny ziarna jęczmienia browarnego (zestawiono z normą jakościową) wskazują na jego wysoką jakość (tabela 4). Duże doświadczenie właściciela gospo­darstwa w technologii zbioru (zwłaszcza prawidłowe ustawienie pracy młocarni i ze­społu czyszczącego kombajnu zbożowego) zapewnia właściwą czystość i ogranicza poziom uszkodzeń. Działania takie ograniczają etapy jego dalszej mechanicznej ob­róbki (np. przez ponowne czyszczenie, transport), eliminując możliwość uszkadzania ziarna, wybijania zarodków oraz wzrostu poziomu zanieczyszczeń. Tak przygotowany materiał (dobry zakres wilgotności, niski poziom zanieczyszczeń i uszkodzeń) nadaje się do długotrwałego przechowywania w silosach. Dodatkowo przewietrzanie warstwy powietrzem otaczającym (stosując układy przewietrzające BIN) poprawia wyrównanie wilgotności i powoduje obniżenie temperatury ziarna.

Mimo wysokich wymagań jakościowych stawianych jęczmieniowi browarnemu, si­losy BIN przy zachowaniu właściwych warunków zbioru ziarna (wilgotność poniżej 15%, wysoka czystość ponad 96%) stwarzają możliwości, które zapewniają końcową wysoką jego jakość. Porównując wyniki badań z okresu zbioru i wstępnego przecho­wywania jęczmienia browarnego należy stwierdzić, że okres 8 miesięcy magazynowa­nia w silosach BIN nie spowodował zmian w jakości ziarna (tabela 4 i 5). Magazyn si­losowy BIN zapewnia właściwe przechowywanie ziarna przez cały okres składowania, a układ wentylacyjny oferowany przez producenta w sposób wystarczający pozwala na aktywną wentylację składowanej masy ziarna.

Zalecenia dla rolników

Na podstawie obserwacji jakości ziarna dokonanych w obiektach przechowalni­czych BIN można sformułować następujące zalecenia dla producentów ziarna zbóż:

  • Po zwiezieniu ziarna z pola niezwłocznie należy ocenić jego wilgotność oraz stan zanieczyszczenia.
  • Jeżeli wilgotność ziarna przekracza 14,5 % (wg normy) materiał należy dosuszyć i schłodzić do wymaganych parametrów (wilgotność poniżej 14,5% i temperatura po schłodzeniu poniżej 20oC).
  • Planując długookresowe przechowywanie ziarna, należy obniżyć jego wilgotność poniżej 14%.
  • Jeżeli ziarno jest nadmiernie zanieczyszczone należy je poddać czyszczeniu za pomocą aspiratorów lub wialni. Następnie w razie konieczności ziarno należy dosuszyć i schłodzić.
  • Dosuszanie (niwelacja 2-3% wilgotności) można realizować w silosach BIN przy za­stosowaniu aktywnej wentylacji, wykorzystując wentylator lub dmuchawę stanowią­cą wyposażenie silosu. Dodatkowo optymalizacja, kontrola i sterowanie dosusza­niem w silosach typu BIN mogą być prowadzone za pomocą sterownika BIT ofero­wanego przez producenta.
  • Podczas przechowywania ziarna w silosach konieczna jest kontrola temperatury i ocena wizualna ziarna.
  • W przypadku wzrostu temperatury ziarna w czasie przechowywania, materiał nale­ży niezwłocznie poddać przewietrzaniu (aktywna wentylacja).
  • Przegrzanie ziarna, nawet nieskutkujące jego porażeniem pleśniami czy szkodnika­mi, może powodować znaczne obniżenie tego parametru, czego następstwem jest przeklasyfikowanie do ziarna paszowego.
  • Podczas przechowywania należy kontrolować powierzchnię ziarna w silosie (powierzch­niowe zawilgocenie) w celu wyeliminowania ewentualnych uszkodzeń konstrukcji silosu.
  • W celu utrzymania w silosie wyrównanej temperatury ziarna należy regularnie (bio­rąc pod uwagę odpowiednie warunki atmosferyczne – zwłaszcza niską wilgotność powietrza zewnętrznego) prowadzić proces przewietrzania całej masy materiału. Zapewnienie jednakowej temperatury ziarna w silosie zapobiega niekontrolowa­nym zmianom jego wilgotności.

dr inż. Lesław Janowicz

IMBER Warszawa


Pełny tekst opracowania (plik do pobrania) zawiera 5 tabel i 1 fotogram:

Tabela 1. Minimalne wymagania jakościowe w skupie ziarna zbóż
Tabela 2. Bezpieczna wilgotność ziarna
Tabela 3. Wyniki badań przechowalniczych ziarna pszenicy
Tabela 4. Wyniki badań ziarna jęczmienia browarnego w pierwszym miesiącu od zbioru
Tabela 5. Wyniki jakościowe jęczmienia browarnego w roku 2005
Foto 1. Magazyn przechowalniczy ziarna jęczmienia browarnego oparty na 4 silosach BIN 100.

 

 

Pliki do pobrania